Btw en medische diensten
Wat elke arts wél moet weten (zonder het te moeilijk te maken)
Artsen en medische zorgverleners komen zelden in aanraking met btw. Toch merken we dat btw steeds vaker onverwacht opduikt in medische praktijken vooral wanneer de praktijk groeit, nieuwe activiteiten opstart, of deel uitmaakt van een groepspraktijk.
Hier is een korte, overzichtelijke gids die je meteen helderheid geeft, zonder technische uitleg.
Medische zorg blijft in principe btw-vrij maar niet alles is “zorg”
In België zijn medische handelingen met een therapeutisch doel btw-vrij. Dat wil zeggen: diagnose, behandeling of bescherming van de gezondheid. Een goede ‘vuistregel’ is: prestaties erkend door het Riziv.
Wat valt vaak wél onder btw?
- Esthetische ingrepen zonder medisch doel
- Medische expertises voor verzekeraars
- Attesten die niet dienen om de patiënt zelf te beschermen
- Consultancy, lezingen of opleidingen buiten het kader van zorg
Aan de hand van één voorbeeld zie je hoe snel het verschil speelt.
Een rijgeschiktheidsattest: btw-plichtig of niet?
✅ Btw-vrij (geen btw)
Het rijgeschiktheidsattest is btw-vrij wanneer:
1. Het onderzoek dient om de gezondheid van de patiënt te beschermen
Bijvoorbeeld:
- Je onderzoekt of iemand om medische redenen veilig kan rijden omdat er een vermoeden is van een gezondheidsprobleem (bv. epilepsie, visusproblemen, cognitieve beperking).
- Het doel is de gezondheid van de betrokkene te beschermen, niet het nemen van een administratieve beslissing voor een derde.
👉 Als het rijgeschiktheidsonderzoek gebeurt in functie van de medische veiligheid van de patiënt, is het vrijgesteld van btw
❌ Btw-plichtig (21% btw)
Het attest is btw-plichtig wanneer:
1. Het onderzoek gebeurt op verzoek van een derde (niet de patiënt) en heeft een administratief doel
Voorbeelden:
- Attest op vraag van een werkgever (chauffeursfunctie)
- Attest voor de verzekeraar
- Attest voor officiële instanties (bv. gemeente, overheid, selectie bij VDAB, arbeidsgeneeskunde)
In deze gevallen is het doel niet de gezondheid van de patiënt te beschermen, maar om een beslissing te nemen met rechtsgevolgen voor een externe partij.
2. Het onderzoek maakt deel uit van een expertise of controle-onderzoek
Bijvoorbeeld:
- Controle op arbeidsongeschiktheid.
- Expertise in het kader van een ongeval.
- Medische geschiktheidstesten zonder link met de gezondheidstoestand zelf.
👉 Wanneer het attest wordt opgemaakt voor een derde partij of voor administratieve besluitvorming, is het btw-plichtig.
Artsen zijn vaak verbaasd dat dit onderscheid zoveel impact heeft.
Doe je af en toe een btw-belaste prestatie? Dat is geen probleem maar let op het “gemengd” profiel
Veel artsen doen occasioneel een btw-belaste handeling, zoals een expertise of attest. In dat geval krijg je een gemengd statuut: deels vrijgesteld, deels btw-plichtig.
In de praktijk blijven artsen meestal overwegend btw-vrij, waardoor de btw-administratie eenvoudig blijft. Wel is het belangrijk dat je accountant weet welke prestaties je doet en hoe vaak.
Goed om te weten:
Van zodra je één btw-handeling doet dien je te registreren bij de BTW en word je gemengde btw-plichtige en kan je toch gebruikmaken van de vrijstelling voor kleine ondernemingen, zolang je btw‑belaste omzet onder €25.000/jaar blijft.
Dat betekent:
- je hebt een actief btw-nummer,
- maar je rekent geen btw aan,
- en je moet geen btw-aangiftes indienen.
Voor artsen die slechts sporadisch expertises, attesten of administratieve prestaties doen, is dit vaak de meest comfortabele regeling.
Groepspraktijken: grootste bron van onverwachte btw
In groepspraktijken duiken btw-problemen opvallend vaak op.
Samenwerken betekent dat er kosten en soms zelfs inkomsten gedeeld worden en precies daar kijkt de fiscus extra naar.
De realiteit:
Gedeelde kosten (onthaal, poets, software, huur, apparatuur…) zijn niet automatisch btw-vrij.
Hoe je samenwerking georganiseerd is, bepaalt of de fiscus dit ziet als een btw-vrije of als een btw-plichtige dienst tussen collega’s.
Waarom is dit zo’n gevoelig punt?
Samenwerkingen in de medische sector moeten zorgvuldig gestructureerd worden om btw-problemen te vermijden. Vooral interne facturatie, kostenverdeling en de manier waarop ontvangsten geregeld worden, bepalen of btw verschuldigd is.
Herkenbaar voorbeeld uit de praktijk
Een groepspraktijk heeft één centraal secretariaat dat de telefoon opneemt, afspraken beheert en patiënten ontvangt. De kosten worden “tegen kostprijs” doorgerekend aan de artsen.
Op papier lijkt dit logisch. Maar voor de fiscus:
- Dit is meer dan louter het verhuren van ruimte.
- Het secretariaat levert een dienst aan de artsen.
- En als die doorrekening niet correct is uitgewerkt (bijv. zonder juiste opsplitsing of zonder toepasselijke vrijstelling), wordt dit beschouwd als btwplichtige dienstverlening.
Gevolg?
Op de gedeelde kosten moet 21% btw aangerekend worden maar dit is een zuivere kost voor de arts. De aangerekende btw kan de arts immers niet recupereren.
Waar zit het echte btw-risico?
Niet in de kosten zelf, maar in hoe de groepspraktijk werkt. Bijvoorbeeld:
- Factureert elke arts persoonlijk, of factureert de groepspraktijk centraal?
Dat bepaalt wie de “dienstverrichter” is → en dus waar btw kan vallen.
- Worden kosten doorverrekend als ‘verhuur’ of als ‘dienst’?
Verhuur is btw-vrij, ondersteunende diensten zijn vaak btw-plichtig.
- Worden inkomsten (honoraria) individueel ontvangen of gecentraliseerd?
Centrale inning kan de btw‑impact vergroten. Niet omdat centraliseren op zich verboden is, maar omdat je dan één belastingplichtige creëert die alle niet‑therapeutische omzet bundelt. Daardoor overschrijd je veel sneller de drempel van €25.000 btw‑belaste omzet/jaar en valt de vrijstelling voor kleine ondernemingen weg.
- Is de samenwerking georganiseerd als kostenassociatie, maatschap, middelenvennootschap of werkvennootschap?
Deze vormen hebben elk een andere btw-behandeling.
De fiscus beoordeelt per structuur wie geacht wordt de prestaties te leveren.
Met andere woorden:
De btwimpact hangt niet alleen af van wát je doet, maar ook van hoe je samenwerkt en hoe je alles organiseert.
Btw hoort zelden tot je kerntaken als arts, maar op sleutelmomenten (nieuwe activiteiten, attesten/expertises, samenwerken in groepspraktijk) kan de impact wel groot zijn. Je hoeft het niet zelf op te lossen; zorg dat je het tijdig signaleert. Dan voorkomen we verrassingen en blijft jouw focus waar ze moet zijn: zorg voor je patiënten.
👉 Zin in duidelijkheid in plaats van uitzoekwerk?
Dfisc luistert naar de vrije beroepen en kijkt mee en je krijgt rechttoe rechtaan advies.
Wil je liefst via mail, videocall of een livegesprek? Contacteer ons voor een afspraak – office@dfisc.be – T 050392523