Onbeslagbaarheid van de gezinswoning
Wat moet je als zelfstandige weten?
Als zelfstandige neem je onvermijdelijk bepaalde financiële risico’s. In de meeste gevallen blijven die beperkt tot je beroepsvermogen, maar soms kunnen schulden ook gevolgen hebben voor je privévermogen. En dan rijst al snel de vraag: is mijn gezinswoning voldoende beschermd?
Om te vermijden dat beroepsschulden in bepaalde situaties ook je woning in gevaar brengen, voorziet de wet in een regeling die de gezinswoning onder strikte voorwaarden beschermt tegen beslag. In deze blog zetten we de belangrijkste principes en aandachtspunten overzichtelijk voor je op een rij.
Wat betekent onbeslagbaarheid van de gezinswoning?
De onbeslagbaarheid van de gezinswoning is een wettelijke beschermingsmaatregel voor zelfstandigen. Ze zorgt ervoor dat op de hoofdverblijfplaats van de zelfstandige, onder bepaalde voorwaarden, beschermd is tegen beslag door beroepsschuldeisers.
Concreet houdt dit in dat beroepsschuldeisers zich in bepaalde gevallen niet kunnen verhalen op de gezinswoning om een openstaande beroepsschuld te innen.
Belangrijk: de bescherming geldt uitsluitend voor de gezinswoning, met andere woorden de woning waar je effectief je hoofdverblijfplaats hebt. Andere onroerende goederen, zoals een tweede verblijf of een opbrengsteigendom, vallen buiten deze regeling.
Voor wie is deze bescherming van toepassing?
De onbeslagbaarheid van de gezinswoning is mogelijk voor zelfstandigen, vrije beroepers, zaakvoerders en bestuurders van een vennootschap.
Zowel voor:
- zelfstandigen in hoofdberoep als in bijberoep;
- personen die na hun pensioen nog een zelfstandige activiteit uitoefenen.
Voor welke zelfstandigen is deze bescherming interessant?
Deze bescherming is vooral interessant voor zelfstandigen die persoonlijk kunnen worden aangesproken voor beroepsschulden. Denk daarbij in de eerste plaats aan zelfstandigen met een eenmanszaak, vrije beroepers en vennoten van een VOF of CommV.
Ook voor bestuurders van een BV of NV kan de regeling nuttig zijn. Hoewel schuldeisers zich in principe richten tot het vermogen van de vennootschap, kunnen bestuurders in bepaalde gevallen toch persoonlijk worden aangesproken, bijvoorbeeld bij bestuurdersaansprakelijkheid of bepaalde sociale en fiscale schulden.
Tegen welke schulden biedt de regeling bescherming?
De bescherming is in principe bedoeld voor zuiver beroepsmatige schulden. Daarbij gelden twee belangrijke voorwaarden:
- de schuld moet voortvloeien uit de zelfstandige beroepsactiviteit;
- de schuld moet zijn ontstaan na de overschrijving van de verklaring van onbeslagbaarheid.
De verklaring biedt geen bescherming tegen:
- privé schulden;
- gemengde schulden (deels privé, deels beroepsmatig);
- schulden die voortvloeien uit een misdrijf;
- schulden waarvoor de zelfstandige persoonlijk aansprakelijk is;
- bankkredieten
Hoe verkrijg je de bescherming van de gezinswoning?
De bescherming ontstaat niet automatisch. Ze moet uitdrukkelijk worden aangevraagd.
Dat gebeurt via een verklaring van onbeslagbaarheid, die wordt opgemaakt door een notaris. Vervolgens moet deze verklaring worden overgeschreven op het hypotheekkantoor.
- Pas vanaf die overschrijving is de bescherming van kracht.
- Schulden die zijn ontstaan vóór de overschrijving, vallen dus niet onder de regeling.
En wat bij (gedeeltelijk) beroepsmatig gebruik van de woning?
Wordt een deel van de gezinswoning beroepsmatig gebruikt – bijvoorbeeld als bureau, praktijkruimte of wachtzaal – dan kan dat een invloed hebben op de bescherming.
- Is het beroepsmatige gebruik minder dan 30% van de totale woning?
→ Dan kan de bescherming in principe gelden voor de volledige gezinswoning.
→ Een gedwongen verkoop van de woning is niet mogelijk.
Bedraagt het beroepsgedeelte 30% of meer?
→ Dan geldt de bescherming doorgaans enkel voor het woongedeelte.
→ Voor het beroepsgedeelte kan een gedwongen verkoop worden afgedwongen.
Een correcte inschatting en documentatie van het beroepsgebruik is hier cruciaal.
Twijfel je of de onbeslagbaarheid van de gezinswoning voor jou nuttig of aangewezen is?
Bij Dfisc begeleiden we je graag bij het maken van de juiste afweging en coördineren we indien nodig het contact met je notaris.
👉 Aarzel niet om ons te contacteren voor persoonlijk advies.